Wentylacja odgrywa ważną rolę w każdym budynku. Problemy pojawiają się wtedy, kiedy nie działa ona poprawnie. Wówczas niszczeje mieszkanie, zauważalna jest wilgoć, a mieszkańcy odczuwają ból głowy i częściej zapadają na infekcje układu oddechowego. Jak poprawić działanie wentylacji, aby móc cieszyć się zdrowym powietrzem?
Rodzaje systemów wentylacyjnych w budynkach mieszkalnych
Kupując mieszkanie, niewielki mamy wpływ na to, jaki system wentylacyjny jest tam zamontowany. Co innego w przypadku budowy domu. Wówczas możemy wybierać spośród kilku rodzajów wentylacji, których wydajność różni się w zależności od rozwiązania technicznego i konstrukcji przewodów.
Do najpopularniejszych systemów należą:
- Wentylacja naturalna – wykorzystuje naturalny ciąg powietrza, jej działanie zależy od różnic temperatur między pomieszczeniem a przestrzenią zewnętrzną
- Wentylacja grawitacyjna – oparta na różnicy ciśnień wynikającej z usytuowania wylotów kanałów względem poziomu mieszkania
- Wentylacja mechaniczna – sterowana za pomocą wentylatorów i automatyki, zapewnia stały przepływ powietrza niezależnie od warunków atmosferycznych
- Wentylacja hybrydowa – łączy zalety rozwiązań grawitacyjnych z mechanicznym wspomaganiem cyrkulacji w okresach niesprzyjających naturalnej wymianie powietrza
Przy wyborze odpowiedniej cyrkulacji powietrza do domu warto kierować się funkcjonalnością i wydajnością takiego systemu. Dobrze zaprojektowane instalacje wentylacyjne chronią budynek przed wilgocią na ścianach, a mieszkańców przed alergiami i chorobami układu oddechowego.
Objawy niewłaściwej cyrkulacji powietrza
Źle działającą wentylację w mieszkaniu lub w domu łatwo jest rozpoznać. Pojawiają się zauważalne objawy fizyczne w samym budynku oraz niepokojące skutki zdrowotne u jego mieszkańców.
Sygnały widoczne w pomieszczeniach
Na ścianach pojawia się pleśń, na szybach widać skropliny pary wodnej, czuć w powietrzu większą wilgoć. W dodatku odczuwalny jest ciąg wsteczny przez kratki wentylacyjne – zjawisko polegające na cofaniu się zużytego powietrza z kanałów do mieszkania zamiast wyprowadzania go na zewnątrz.
Konsekwencje zdrowotne dla domowników
Niektórzy mieszkańcy mogą odczuć skutki złej wentylacji bezpośrednio na sobie. Pojawiają się bóle głowy, przewlekłe zmęczenie, błony śluzowe są podrażnione. Bywa, że sygnałem problemów z wentylacją są częste infekcje układu oddechowego lub alergie, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Długotrwałe przebywanie w środowisku o zaburzonym obiegu powietrza prowadzi do osłabienia odporności organizmu.
Najczęstsze przyczyny zaburzeń w blokach mieszkalnych
W przypadku mieszkań w blokach wymienia się kilka często pojawiających się problemów z wentylacją. Wśród przyczyn wymienia się błędy architektoniczne popełnione na etapie projektowania budynku, niedrożne przewody wentylacyjne zatykające się z upływem czasu, zakrywanie kratek wentylacyjnych przez lokatorów, ciąg wsteczny wywołany różnicą ciśnień między kondygnacjami, zbyt szczelne okna uniemożliwiające dopływ świeżego powietrza, przeciągi w mieszkaniach na wysokich kondygnacjach. To wszystko może zaburzać prawidłową cyrkulację powietrza.
Dodatkowym problemem w budynkach wielorodzinnych jest brak synchronizacji działań między mieszkańcami – gdy część lokatorów montuje okna szczelne, a inni pozostawiają stare stolarki, dochodzi do zaburzenia równowagi ciśnień w całym pionie wentylacyjnym.
Metody usprawnienia cyrkulacji w lokalu
Usprawnienie wentylacji w mieszkaniu może być kłopotliwe z uwagi na ograniczenia techniczne i prawne. Mieszkańcy mogą we własnym zakresie podjąć pewne działania, ale większość interwencji wymaga zgody zarządcy nieruchomości.
Działania dostępne dla pojedynczego lokatora
W ramach samodzielnych usprawnień można zamontować nawiewniki powietrza w oknach lub w ścianach. To poprawi przepływ powietrza do lokalu bez konieczności uchylania okien, co ma znaczenie zwłaszcza zimą. Warto pomyśleć też o regularnym czyszczeniu kratek wentylacyjnych, aby nic nie blokowało ciągu – nagromadzony kurz i tłuszcz w kuchni znacząco ograniczają przekrój kanałów.
Na zakończeniach indywidualnych przewodów mieszkańcy mogą zainstalować nasady kominowe, które zwiększają wydajność wentylacji dzięki efektowi eżekcyjnemu – wykorzystaniu energii wiatru do wyciągania powietrza z kanałów.
Interwencje wymagające decyzji wspólnoty
Reszta leży po stronie spółdzielni lub wspólnoty. Ta powinna sprawdzić, czy u wszystkich jest zapewniony dostęp powietrza z zewnątrz, czy nikt go nie blokuje poprzez zabezpieczanie otworów wentylacyjnych w oknach lub ścianach. Możliwa jest też zmiana wentylacji na mechaniczną, co wiąże się z określonymi kosztami i przeprowadzeniem konkretnych prac obejmujących montaż wentylatorów, układów sterujących i modernizację kanałów. O tym powinien zdecydować zarządca budynku i wszyscy mieszkańcy po przeprowadzeniu audytu technicznego i oszacowaniu nakładów finansowych.
Przegląd pionów wentylacyjnych i odbudowa drożności
W starszych budynkach wielorodzinnych niezbędne bywa mechaniczne czyszczenie przewodów za pomocą szczotek i urządzeń ciśnieniowych. Zabrudzenia mogą obejmować warstwy sadzy, kurzu, tłuszczu, a nawet gniazda ptaków w wylotach. Przywrócenie pełnej drożności często poprawia działanie wentylacji bez konieczności wymiany całego systemu.
Niestety prawda jest taka, że zarówno w starych, jak i nowych blokach wentylacja działa kiepsko, żeby nie powiedzieć tragicznie. Mieszkałem w bloku z wielkiej płyty i doskonale wiedziałem, co jedzą na obiad moi sąsiedzi, a dwa razu biegałem po mieszkaniu w poszukiwaniu ognia, bo tak śmierdziało spalenizną, aż zorientowałem się, że to właśnie od sąsiada. Moja znajoma mieszka w nowym budownictwie i też ma podobny problem, także nic się nie zmieniło.