Dbanie o zdrowie jest istotne w każdym wieku, jednak przekroczenie kolejnego dziesięciolecia często wprowadza w życie refleksję i zmianę priorytetów. Ukończenie 50 lat to moment, w którym warto poświęcić więcej uwagi profilaktyce zdrowotnej. Jak to zrobić skutecznie? Przez regularne wykonywanie badań diagnostycznych dostosowanych do płci i wieku. Poniżej opisujemy, na jakie powinien zdecydować się mężczyzna, a na jakie kobieta po pięćdziesiątce.
Badania krwi warte wykonania po 50
Z roku na rok wydłuża się średnia długość życia, co stanowi zarówno powód do optymizmu, jak i wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej. Choć żyjemy dłużej, to nie omijają nas schorzenia wynikające ze starzenia się organizmu. Z wiekiem obniża się zdolność regeneracji tkanek, spada odporność immunologiczna. To niestety zwiększa podatność na rozmaite dolegliwości. Im wcześniej zostaną one wykryte, tym łatwiej wdrożyć skuteczne leczenie. Aby było to możliwe, należy monitorować stan zdrowia poprzez regularne diagnostykowanie. Jakie badania po 50 warto wykonać, by sprawdzić, czy z organizmem wszystko jest w porządku?
Podstawą jest morfologia krwi — źródło rozległych informacji o kondycji organizmu. Dzięki niej można ocenić, czy występują niedobory odporności, infekcja, problemy z krzepnięciem krwi lub anemia. Najlepiej wykonać pełną morfologię z rozmazem, dzięki czemu w przypadku infekcji możliwe będzie dokładne zbadanie populacji białych krwinek i ustalenie przyczyny stanu zapalnego. Uzupełnieniem morfologii jest badanie OB (odczyn opadania krwinek czerwonych) i CRP (białko C-reaktywne). Są to markery odpowiedzi zapalnej organizmu. Łącznie morfologia, OB i CRP mogą wskazać, czy w organizmie toczy się proces chorobowy.
Z uwagi na to, że wraz z upływem lat narządy zaczynają tracić sprawność — czemu sprzyja przede wszystkim niezdrowy styl życia — warto sprawdzić również, czy nie dochodzi w nich do dysfunkcji. Priorytetem jest tutaj sprawdzenie funkcjonowania wątroby i nerek, ponieważ to te organy pełnią funkcje detoksykacyjne. Aby ocenić pracę wątroby, wykonuje się tzw. próby wątrobowe obejmujące m.in. ALT, AST, GGTP i bilirubinę.
W przypadku nerek konieczne może się okazać wykonanie badania oznaczającego kreatyninę lub cystatynę C z obliczeniem eGFR (przesączania kłębuszkowego). Najczęściej jednak zlecane jest badanie ogólne moczu z oceną jego osadu mikroskopowego, pomocniczo wykonuje się również oznaczenia mocznika i kwasu moczowego.
Ostatnim z podstawowych badań, jakie dobrze jest wykonać, jest oznaczenie poziomu glukozy na czczo i lipidogramu (cholesterol całkowity, HDL, LDL, triglicerydy). Dzięki temu da się sprawdzić, czy nie rozwija się cukrzyca lub stan przedcukrzycowy. Obecnie są to coraz bardziej powszechne schorzenia, wynikające ze stylu życia prowadzonego przez wielu z nas.
Aby wykonać badania, można zwrócić się do lekarza rodzinnego lub internisty po skierowanie finansowane ze środków publicznych. Można też udać się do laboratorium prywatnego i wykonać je na własny koszt. Wiele laboratoriów oferuje pakiet badań profilaktycznych dla osób po 50 roku życia w atrakcyjnych cenach.
Badania dla mężczyzn po 50
Czy są jakieś specyficzne badania dla mężczyzn, które są wskazane po ukończeniu 50 lat? Z pewnością oprócz morfologii, OB, CRP, prób wątrobowych, wyznaczenia poziomu glukozy i oceny moczu, znajdą się i takie, które są dedykowane wyłącznie tej grupie pacjentów. Profilaktyka po 50 roku życia u mężczyzn powinna również objąć sprawdzenie gruczołu krokowego (prostaty). Zwłaszcza że początkowe stadium choroby tego organu zwykle przebiega bezobjawowo. W diagnostyce raka prostaty wykonuje się badanie lekarskie per rectum (przez odbyt) oraz laboratoryjne oznaczanie poziomu markera PSA (antygenu sterczowego) we krwi. Udać się na nie należy szczególnie wtedy, gdy w rodzinie wystąpił wcześniej rak prostaty — wówczas ryzyko genetyczne jest wyraźnie podwyższone.
Profilaktyka onkologiczna dla mężczyzn to również ocena płuc i jelita grubego. Nowotwory tych narządów najczęściej dotykają właśnie mężczyzn, a ich wczesne wykrycie znacznie zwiększa szanse na wyleczenie i przeżycie. W przypadku płuc zaleca się wykonanie niskoopromienionego tomografii komputerowej (LDCT) u osób z wywiadem palenia tytoniu, natomiast w diagnostyce jelita grubego kluczowe jest wykonanie kolonoskopii lub badania kału na krew utajoną (test FOB lub FIT).
Pakiet badań dla mężczyzn po 50 roku życia może zawierać w sobie dodatkowo jeszcze oznaczenie stężenia TSH (hormonu tyreotropowego) i wolnej tyroksyny (fT4). W ten sposób wykrywa się zaburzenia czynności tarczycy, które mogą prowadzić do problemów z metabolizmem, wagą, energią i nastrojem.
Badania dla kobiet po 50
Oczywiście upływ czasu nie jest łaskawy również dla kobiet. Oprócz wspomnianych wyżej badań — morfologii, CRP, OB, poziomu glukozy we krwi, prób wątrobowych i badania moczu — panie powinny wykonać jeszcze kilka dodatkowych, które pozwolą na ocenę zdrowia w kontekście zmian hormonalnych i ryzyka onkologicznego.
Jednak profilaktyka dla kobiet powinna objąć również, a może przede wszystkim, ocenę układu rodnego i piersi. Raz w roku każda kobieta powinna udać się do ginekologa na badanie wraz z USG transwaginalnym oraz cytologię szyjki macicy. Kobieta nie powinna zapomnieć o USG piersi, a po 50 roku życia — zgodnie z rekomendacjami Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych — zaleca się wykonanie mammografii co dwa lata. Mammografia pozwala wykryć zmiany nowotworowe w ich wczesnym stadium, zanim staną się wyczuwalne palpacyjnie.
W związku z przekwitaniem (menopauzą) i związanymi z nim zmianami hormonalnymi kluczowe mogą być też badania hormonów żeńskich. Tutaj zalecane jest sprawdzenie FSH (hormonu folikulotropowego) i estradiolu. Można oczywiście wykonać pełen panel badań hormonalnych — włączając w to LH, progesteron czy testosteron — dla pełniejszego obrazu zmian zachodzących w organizmie kobiety w okresie menopauzy.
Warto również pamiętać o densytometrii, czyli badaniu gęstości mineralnej kości. Po menopauzie ryzyko osteoporozy znacząco wzrasta z powodu spadku poziomu estrogenów, które wcześniej chroniły układ kostny. Badanie densytometryczne pozwala ocenić, czy nie dochodzi do utraty masy kostnej i czy zachodzi potrzeba wdrożenia suplementacji lub leczenia farmakologicznego.
Będę musiała się wziąć po nowym roku za solidny przegląd swojego ciała 🙂
Tego szukałam! Teraz po świętach będę miała czas iść na badania, więc już wiem, na co się zapisać. Raz w roku trzeba wszystko sprawdzić. Lepsza profilaktyka niż leczenie.