Protezy szkieletowe są jednym ze sposobów uzupełnienia braków uzębienia wykorzystywanym w stomatologii. Stanowią alternatywę dla tradycyjnych rozwiązań protetycznych, oferując specyficzne właściwości konstrukcyjne. Wybór odpowiedniego typu uzupełnienia zależy od stanu jamy ustnej pacjenta, liczby utraconych zębów oraz warunków anatomicznych szczęki lub żuchwy.
Budowa i specyfika protezy szkieletowej
Protezy szkieletowe stanowią protetyczne uzupełnienie braków w uzębieniu i należą do grupy protez ruchomych. Wykonane są z metalu pokrytego akrylem i mocowane za pomocą specjalnych klamer z użyciem zaczepów lub zatrzasków. Nie da się ich kupić tak po prostu – należy udać się w tym celu do protetyka, który wykonuje protezę na indywidualne zamówienie. Od standardowych protez akrylowych różnią się przede wszystkim lżejszą konstrukcją, która przekłada się na wygodę użytkowania.
Szkielet metalowy, będący podstawą konstrukcji, wykonywany jest najczęściej ze stopów chromowo-kobaltowych lub tytanu. Materiały te charakteryzują się wysoką wytrzymałością mechaniczną przy jednoczesnej niewielkiej grubości, co pozwala na redukcję objętości protezy w jamie ustnej. Akrylowe uzupełnienie szkieletu odtwarza wygląd dziąseł i stanowi bazę dla sztucznych zębów, dopasowanych kolorystycznie do naturalnego uzębienia pacjenta.
Wskazania do zastosowania protezy szkieletowej
Jako forma uzupełnienia braków w uzębieniu, protezę szkieletową stosuje się wówczas, gdy doszło do utraty zębów w wyniku próchnicy lub innych chorób przyzębia, a także w wypadku. Co istotne, ten typ uzupełnienia możliwy jest jedynie wówczas, gdy nie ma opcji wstawienia implantów, koron albo mostów, jednocześnie pacjent ma jeszcze na tyle dużo zębów, że nie ma problemu z zamocowaniem protezy.
Proteza szkieletowa znajduje zastosowanie szczególnie w przypadkach ubytków bocznych – gdy brakuje zębów przedtrzonowych i trzonowych, odpowiedzialnych za rozdrabnianie pokarmu. Pozwala to na wygodniejsze przeżuwanie i rozgryzanie pokarmu, przy jednoczesnym przenoszeniu sił żucia na pozostałe zęby. Dzięki temu cały proces przeżuwania bardziej przypomina ten naturalny niż w przypadku protez akrylowych.
Przeciwwskazaniem do zastosowania protezy szkieletowej jest niewystarczająca liczba zębów filarowych – konieczne jest posiadanie co najmniej dwóch stabilnych zębów po każdej stronie szczęki lub żuchwy, które posłużą jako punkty zaczepienia dla klamer. Zęby te muszą być pozbawione rozległych ubytków próchnicowych i mieć zdrowe przyzębie.
Finansowanie protezy szkieletowej
Niestety, NFZ nie refunduje wykonywania protez szkieletowych. Oznacza to, że każdy, kto chciałby w ten sposób poprawić swój komfort życia (zarówno od strony praktycznej, jak i estetycznej), będzie musiał zapłacić za to z własnej kieszeni. Cena za protezę też nie należy do najniższych i może wahać się od 500 zł do nawet 5000 zł.
Cena będzie zależała od wielkości protezy, materiałów z których zostanie ona wykonana, a także od liczby klamer i poziomu skomplikowania prac protetycznych. Protezy wykonane ze stopów tytanu są droższe od chromowo-kobaltowych, ale jednocześnie lżejsze i lepiej tolerowane przez organizm. Dodatkowe koszty mogą wiązać się z koniecznością wcześniejszego leczenia zębów filarowych – usunięcia próchnicy, wzmocnienia koronami czy parasolowaniem.
Korzyści płynące z używania protezy szkieletowej
Podstawową zaletą protezy szkieletowej jest lekka konstrukcja, dzięki czemu jej założenie nie stanowi dodatkowego obciążenia dla szczęki. Dzięki przenoszeniu siły żucia na inne zęby zachowuje się naturalny proces fizjologiczny. Co za tym idzie, jest to wygodniejsze rozwiązanie i pozwala na zachowanie lepszej stabilności na co dzień.
Taką protezę o wiele łatwiej można też utrzymać w czystości, co rzecz jasna przekłada się na niższy współczynnik infekcji jamy ustnej. Ich konstrukcja jest także bardziej wytrzymała, przez co są znacznie odporniejsze na uszkodzenia mechaniczne. Metalowy szkielet nie ulega deformacji pod wpływem temperatury, nie pęka przy upadku i zachowuje stabilność kształtu przez wiele lat użytkowania.
Dodatkową zaletą jest mniejsza powierzchnia protezy pokrywająca podniebienie, co poprawia komfort podczas mówienia i jedzenia. Pacjenci lepiej czują smak potraw, ponieważ receptory smakowe na podniebieniu nie są w pełni przykryte akrylem. Proteza nie wywołuje także nadmiernego ślinienia się, które często towarzyszy noszeniu standardowych protez akrylowych.
Ograniczenia i niedogodności protezy szkieletowej
Największą wadą protez szkieletowych jest z pewnością fakt, że nie są one refundowane, a to oznacza, że nie każdego będzie stać na ich zakup, zwłaszcza że cena może być mocno zróżnicowana w zależności od indywidualnych potrzeb. Protezy te, pomimo licznych zalet, są jednak często mniej wygodne niż standardowy mostek.
Inna kwestia to estetyka – w większości przypadków klamry nie są widoczne dzięki temu tworzy się jednolita linia zębów, ale przy niektórych ubytkach umiejscowienie klamry jest widoczne, co zaburza estetykę. Dotyczy to szczególnie klamer mocowanych do zębów w strefie uśmiechu, gdzie metalowe elementy mogą być zauważalne podczas rozmowy czy śmiechu.
Dodatkowo obok mycia zębów konieczne będzie także osobne mycie protezy. Proteza wymaga codziennego wyjmowania i czyszczenia specjalnymi preparatami, co stanowi dodatkową czynność w higienie jamy ustnej. W początkowym okresie adaptacji pacjenci mogą odczuwać dyskomfort związany z obecnością obcego ciała w jamie ustnej oraz konieczność nauczenia się prawidłowego zakładania i zdejmowania protezy.
Kolejnym ograniczeniem jest stopniowa utrata kości wyrostka zębodołowego w miejscach pozbawionych zębów, co z czasem może prowadzić do poluzowania się protezy i konieczności jej podścielania lub wykonania nowej. Klamry mocujące również obciążają zęby filarowe, co może przyspieszać ich zużycie i wymagać dodatkowego nadzoru stomatologicznego.
